Maria-Montessori

Montessorischolen (1909)

Montessorionderwijs is persoonlijk onderwijs. Het is erop gericht dat kinderen zich op basis van individuele behoeften kunnen ontwikkelen. Kinderen kunnen zelf kiezen of zij zelfstandig werken of samenwerken en waar ze ‘zin’ in hebben. De groepen zijn heterogeen samengesteld, waardoor kinderen leren omgaan met verschillen. De grondlegger van dit onderwijs was Maria Montessori, de eerste vrouwelijke arts in Italië. Zij achtte het ontwikkelen van de zintuigen en de oog-handcoördinatie als fundamenteel voor de ontwikkeling van de geest. Goed ontwikkelde waarneming is volgens haar de basis voor het leren kennen van de wereld en het opdoen en construeren van kennis. Vanuit het door haar gehanteerde mensbeeld is alle opvoeding zelfopvoeding. De Montessorimethode wordt vaak gekarakteriseerd door de uitspraak Help het mij zelf te doen, gebaseerd op de waarneming dat kinderen al heel jong een enorme energie en drang hebben om te ‘doen’. Het kind is intrinsiek gemotiveerd, wil zich ontwikkelen en leert vanuit een grote innerlijke kracht.
Maria Montessori introduceerde het begrip de ‘gevoelige periode’. Dit is de periode waarin kinderen ontvankelijk zijn voor het leren en werken aan bepaalde leergebieden; zij hebben dan uit zichzelf zin. In dergelijke periodes moet het juiste materiaal voorhanden zijn om kinderen te activeren. Het is aan de leraren om de voorbereide leeromgeving te verzorgen en in te richten. Zien leraren de spontane leeractiviteiten verdwijnen, is hun interventie nodig. De Montessori-materialen zijn ontwikkeld om het vakinhoudelijke en de wereld daarachter te leren kennen. Een mooi voorbeeld zijn de platonische ruimtelichamen, waarmee de kleuters spelen en waarin wiskundige principes aan ten grondslag liggen. Door te ‘spelen’ met de materialen leren ze. Mijn spelen is leren, mijn leren is spelen. De wereld wordt onderzocht, de verschijnselen en de structuren. Dat geeft het kind zelfvertrouwen en moed om zich vrij in de wereld te kunnen ontplooien. Kinderen worden geïnspireerd om verbeeldingskracht te ontwikkelen en achterliggende samenhangen te ontdekken en te zien, de actieve bouwstenen voor de intelligentie en de mathematische geest. Het onderwijs dat erop gericht is een natuurlijke onderzoekende grondhouding te ontwikkelen, leidt tot het verwerven van diepere inzichten en het ontwikkelen van de verbeeldingskracht. Maria Montessori noemde dit Kosmisch onderwijs.